Home / Căn bản Phật Pháp / Pháp lược thuyết (Sankhitta Sutta, AN 8:63)

Pháp lược thuyết (Sankhitta Sutta, AN 8:63)

1. Rồi một tỳ-khưu đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, tỳ-khưu ấy bạch Thế Tôn:

– Lành thay! bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp vắn tắt cho con, sau khi nghe pháp của Thế Tôn, con sẽ sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

– Như vậy, ở đây, một số người ngu si, thỉnh cầu Ta, sau khi pháp được giảng, họ nghĩ Ta là người cần phải đi theo.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết pháp vắn tắt cho con, Thiện Thệ hãy thuyết pháp vắn tắt. Con có thể hiểu được ý nghĩa lời của Thế Tôn thuyết giảng. Con có thể trở thành kẻ thừa tự lời Thế Tôn thuyết giảng.

2.– Vậy này tỳ-khưu, thầy cần phải học tập như sau:

“Nội tâm ta sẽ an trú, khéo vững trú. Các pháp ác, bất thiện sanh khởi không có xâm chiếm tâm và không có chân đứng”. Như vậy, này tỳ-khưu, thầy cần phải học tập.

3. Này tỳ-khưu, khi nào nội tâm của thầy được an trú, khéo vững trú, các pháp ác, bất thiện sanh khởi không có xâm chiếm tâm và không có chân đứng, khi ấy, này tỳ-khưu, thầy cần phải học tập như sau:

“Tâm Từ đưa đến giải thoát sẽ được ta tu tập, làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, được làm cho kiên trì, được làm cho tích tập, được khéo tinh cần thực hành”. Như vậy, này tỳ-khưu, thầy cần phải học tập.

4. Này tỳ-khưu, khi nào định này của thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy, này tỳ-khưu, thầy cần phải tu tập định này với tầm với tứ; cần phải tu tập không tầm, chỉ với tứ; cần phải tu tập không tầm không tứ; cần phải tu tập có hỷ; cần phải tu tập không hỷ; cần phải tu tập câu hữu với lạc; cần phải tu tập câu hữu với xả. Này tỳ-khưu, khi nào định này của thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy này tỳ-khưu, thầy cần phải học tập như sau:

“Tâm Bi đưa đến giải thoát sẽ được thầy tu tập … Tâm Hỷ đưa đến giải thoát sẽ được thầy tu tập … Tâm Xả đưa đến giải thoát sẽ được thầy tu tập, làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, được làm cho kiên trì, được làm cho tích tập, được khéo tinh cần thực hành”. Như vậy, này tỳ-khưu, thầy cần phải học tập.

5. Này tỳ-khưu, khi nào định này của thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy, này tỳ-khưu, thầy cần phải tu tập định này với tầm với tứ; cần phải tu tập không tầm, chỉ với tứ; cần phải tu tập không tầm không tứ; cần phải tu tập có hỷ; cần phải tu tập không hỷ; cần phải tu tập câu hữu với lạc; cần phải tu tập câu hữu với xả. Này tỳ-khưu, khi nào định này của thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy này tỳ-khưu, thầy cần phải học tập như sau:

“Ta sẽ sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời”. Như vậy, này tỳ-khưu, thầy cần phải học tập.

6. Này tỳ-khưu, khi nào định này của thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy, này tỳ-khưu, thầy cần phải tu tập định này với tầm với tứ; cần phải tu tập không tầm, với tứ; cần phải tu tập không tầm, không tứ; cần phải tu tập có hỷ; cần phải tu tập không hỷ; cần phải tu tập câu hữu với lạc; cần phải tu tập câu hữu với xả. Này tỳ-khưu, khi nào định này của thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy này tỳ-khưu, thầy cần phải học tập như sau:

“Ta sẽ sống quán thọ trên các cảm thọ … quán tâm trên các tâm … quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời”. Như vậy, này tỳ-khưu, thầy cần phải học tập.

7. Này tỳ-khưu, khi nào định này của thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy, này tỳ-khưu, thầy cần phải tu tập định này với tầm với tứ; cần phải tu tập không tầm, với tứ; cần phải tu tập không tầm, không tứ; cần phải tu tập có hỷ; cần phải tu tập không hỷ; cần phải tu tập câu hữu với lạc; cần phải tu tập câu hữu với xả. Này tỳ-khưu, khi nào định này của thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy này tỳ-khưu, chỗ nào thầy đi, chỗ ấy thầy đi được an ổn; chỗ nào thầy đứng, chỗ ấy thầy đứng được an ổn; chỗ nào thầy ngồi, chỗ ấy thầy ngồi được an ổn; chỗ nào thầy nằm, chỗ ấy thầy nằm được an ổn.

8. Tỳ-khưu ấy, được Thế Tôn giáo giới với bài giáo giới này, từ chỗ ngồi, đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi. Tỳ-khưu ấy sống một mình, thanh tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu chứng đạt được mục đích mà các thiện nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Ðây là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình chứng tri với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Vị ấy rõ biết: “Sinh đã tận, Phạm hạnh đã thành. Những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa”. Tỳ-khưu ấy trở thành một vị A-la-hán.

———————

In Brief (Sankhitta Sutta, AN 8:63) Translated by Bhikkhu Bodhi

Then a certain bhikkhu approached the Blessed One, paid homage to him, sat down to one side, and said to him:

“Bhante, it would be good if the Blessed One would teach me the Dhamma in brief, so that, having heard the Dhamma from the Blessed One, I might dwell alone, withdrawn, heedful, ardent, and resolute.”

“It is in just this way that some hollow men here make requests of me, but when the Dhamma has been explained, they think only of following me around.”[1]

“Bhante, let the Blessed One teach me the Dhamma in brief. Let the Fortunate One teach me the Dhamma in brief. Perhaps I might come to understand the meaning of the Blessed One’s statement; perhaps I might become an heir of the Blessed One’s statement.”

“In that case, bhikkhu, you should train yourself thus: ‘My mind will be firm and well settled internally. Arisen bad unwholesome states will not obsess my mind.’ Thus should you train yourself.

(1) “When, bhikkhu, your mind is firm and well settled internally, and arisen bad unwholesome states do not obsess your mind, then you should train yourself thus: ‘I will develop and cultivate the liberation of the mind by loving-kindness, make it a vehicle and basis, carry it out, consolidate it, and properly undertake it.’ Thus should you train yourself.

“When this concentration has been developed and cultivated by you in this way, then you should develop this concentration with thought and examination; you should develop it without thought but with examination only; you should develop it without thought and examination. You should develop it with rapture; you should develop it without rapture; you should develop it accompanied by comfort; and you should develop it accompanied by equanimity.[2]

(2)–(4) “When, bhikkhu, this concentration has been developed and well developed by you in this way, then you should train yourself thus: ‘I will develop and cultivate the liberation of the mind by compassion … the liberation of the mind by altruistic joy … the liberation of the mind by equanimity, make it a vehicle and basis, carry it out, consolidate it, and properly undertake it.’ Thus should you train yourself.

“When this concentration has been developed and cultivated[3] by you in this way, then you should develop this concentration with thought and examination; you should develop it without thought but with examination only; you should develop it without thought and examination. You should develop it with rapture; you should develop it without rapture; you should develop it accompanied by comfort; and you should develop it accompanied by equanimity.

(5) “When, bhikkhu, this concentration has been developed and well developed by you in this way, then you should train yourself thus: ‘I will dwell contemplating the body in the body, ardent, clearly comprehending, mindful, having removed longing and dejection in regard to the world.’ Thus should you train yourself.

“When this concentration has been developed and cultivated by you in this way, then you should develop this concentration with thought and examination; you should develop it without thought but with examination [301] only; you should develop it without thought and examination. You should develop it with rapture; you should develop it without rapture; you should develop it accompanied by comfort; and you should develop it accompanied by equanimity.

(6)–(8) “When, bhikkhu, this concentration has been developed and well developed by you in this way, then you should train yourself thus: ‘I will dwell contemplating feelings in feelings … mind in mind … phenomena in phenomena, ardent, clearly comprehending, mindful, having removed longing and dejection in regard to the world.’ Thus should you train yourself.

“When this concentration has been developed and cultivated by you in this way, then you should develop this concentration with thought and examination; you should develop it without thought but with examination only; you should develop it without thought and examination. You should develop it with rapture; you should develop it without rapture; you should develop it accompanied by comfort; and you should develop it accompanied by equanimity.

“When, bhikkhu, this concentration has been developed and well developed by you in this way, then wherever you walk, you will walk at ease; wherever you stand, you will stand at ease; wherever you sit, you will sit at ease; wherever you lie down, you will lie down at ease.”

Having received such an exhortation from the Blessed One, that bhikkhu rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping the right side toward him, and departed.[4] Then, dwelling alone, withdrawn, heedful, ardent, and resolute, in no long time that bhikkhu realized for himself with direct knowledge, in this very life, that unsurpassed consummation of the spiritual life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having entered upon it, he dwelled in it. He directly knew: “Destroyed is birth, the spiritual life has been lived, what had to be done has been done, there is no more coming back to any state of being.” And that bhikkhu became one of the arahants.

Notes:

[1] Dhamme ca bhāsite mamaññeva anubandhitabbaṃ maññanti. Mp: “It is said that although an exhortation was given [to him], this bhikkhu remained heedless. Having heard the Dhamma, he just hung around but did not want to strive. Therefore the Blessed One rebuked him. But since the bhikkhu had the supporting conditions for arahantship, the Buddha exhorted him with the words [below], ‘Thus should you train yourself.’”

[2] Mp: “This is the meaning: ‘When, bhikkhu, you have developed this fundamental concentration of loving-kindness in such a way, you should not be satisfied merely with this much, but you should attain four and five jhānas [in the fivefold jhāna scheme] in regard to other meditation objects. Thus you should develop it according to the method “with thought and examination” and so forth.’” While, in the jhāna scheme of the Nikāyas, the transition from the first to the second jhāna is marked by the simultaneous elimination of thought (vitakka) and examination (vicāra), other texts distinguish samādhi as threefold: as with thought and examination, without thought but with examination, and without thought and examination (see DN 33.1.10, III 219,19–20; MN 128.31, III 162,13–16; SN 43:3, IV 360,11–13). This middle stage of samādhi gave rise, in the Abhidhamma, to a fivefold scheme of jhānas that inserts, after the first jhāna, a second jhāna that is without thought but with examination. This scheme then renumbers the second, third, and fourth jhānas of the fourfold scheme as the third, fourth, and fifth jhānas to obtain a fivefold scheme. The samādhi with rapture (sappītika) includes the first and second jhānas (of the fourfold scheme); that without rapture (nippītika) includes the third and fourth jhānas. The samādhi with comfort (sātasahagata) is the third jhāna, and the samādhi with equanimity (upekkhāsahagata) the fourth jhāna.

[3] I read with Ee bahulīkato, as against Ce and Be subhāvito.

[4] This sentence is not in Ce, apparently omitted by oversight.

———————————–

Vài ghi nhận (Bình Anson):

1) TIẾN TRÌNH TU TẬP: Ở đây, tôi xin trình bày tiến trình tu tập dựa theo nội dung bài kinh, không bàn luận sâu xa hơn về cách thức thực hành. Tôi đọc và trích dẫn bài kinh nầy nhiều năm trước mà không để ý đến chi tiết bố cục. Bây giờ đọc lại, trong mấy ngày qua, mới thấy được cách kết hợp rất đặc biệt của ba pháp thiền căn bản trong đạo Phật: tu tập bốn tâm vô lượng, tu tập thiền an chỉ đưa tâm an định vào bốn thiền-na, và tu tập thiền minh quán qua bốn pháp lập niệm hay niệm xứ. Xin chia sẻ biểu đồ tóm tắt dưới đây.

 

Tiến trình tu tập theo bài kinh Pháp lược thuyết (AN 8:63)
Tiến trình tu tập theo bài kinh Pháp lược thuyết (AN 8:63)

2) Điều thú vị là theo Chú giải (Bhikkhu Bodhi trích dẫn trong ghi chú), vị tỳ-khưu trong bài kinh đã hội đủ các điều kiện để đạt đạo quả giải thoát, nhưng vị ấy vẫn sống phóng dật, tuy nghe nhiều bài pháp nhưng không nỗ lực tu tập, chỉ thích sống gần Đức Phật và Tăng chúng. Vì thế, Đức Phật rầy la vị ấy. Ngài nói khéo rằng ở đây có một số người ngu si thỉnh cầu Ngài thuyết giảng. Nhưng sau khi nghe pháp lại không chịu tự mình nỗ lực thực hành tu tập, mà chỉ biết lẫn quẫn đi theo Ngài. Sau khi nghe được bài pháp nầy, vị tỳ-khưu sực tỉnh, đi tìm nơi thanh vắng, sống độc cư, nỗ lực tu tập. Chẳng bao lâu sau, vị ấy đắc quả thánh giải thoát.

Qua lời giải thích đó, tôi chợt nghĩ đến chuyện bây giờ. Cũng có những cảnh tương tự như thế. Chúng ta thích đi chùa nghe pháp, vây quanh một vị cao tăng thiền sư, giảng sư nổi tiếng nào đó, cúng dường, chụp ảnh để khoe bạn bè, rồi đi về nhà, trở lại nếp sống quen thuộc, rất ít khi nỗ lực thực hành tu tập. Hoặc sưu tầm, thỉnh mua đủ loại kinh sách, đủ loại bài giảng thu âm, rồi chỉ để đó trưng bày, rất ít khi thật sự nỗ lực tìm hiểu tường tận và nghiêm túc thực hành.

* * *

Nên xem

Thiền phái Trúc Lâm

  NHỮNG THIỀN SƯ CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁI TRÚC LÂM Tại Việt Nam có …